Het Witte Kruiszwembad van Wieringerwaard

Eerste doel: zwembad voor schoolkinderen

Een Witte Kruiszwembad in Wieringerwaard. Zo luidde de kop van een artikel in de Schager Courant uit 1938. Een Witte Kruiszwembad.  Dat maakt meteen duidelijk waarom Wieringerwaard net voor de Tweede Wereldoorlog een prachtig natuurzwembad kreeg. Hygiëne en gezondheid, daar ging het in die tijd om. Het Witte Kruis, de oudste zorgvereniging van Nederland, had als speerpunt in zijn acties de persoonlijke hygiëne. Zwembaden en badhuizen boden de Nederlanders de mogelijkheid gebruik te maken van water én douches, waarmee de hygiëne werd gestimuleerd. Veel Nederlanders beschikten in die tijd nu eenmaal niet over douches en jezelf schoonhouden was niet altijd even gemakkelijk.

Het Witte Kruis had al eerder in Noord-Holland  ervoor gezorgd dat er openluchtzwembaden en badhuizen kwamen. Zo ook in Wieringerwaard, waar in 1938 de eerste plannen kwamen om een natuurbad aan te leggen: het Natuurbad Wieringerwaard zoals op het bord bij de ingang is aangegeven. Een verborgen parel zo staat op de website van het zwembad  vermeld. Het is inderdaad een prachtig natuurbad, die de jeugd, maar ook de volwassenen, veel plezier bezorgt. Een bad dat kan blijven bestaan door de inzet van veel vrijwilligers.

Witte Kruisvoorzitter en oud-burgemeester van Wieringerwaard C. Haringhuizen: initiatiefnemer

We gaan even terug naar het begin. Eerst naar 1938. De gemeenteraad van Wieringerwaard vergaderde op 19 september met als één van de agendapunten een verzoek van het Witte Kruis voor het beschikbaar stellen van een stuk weiland achter het sportterrein. Het doel: stichten van een zwembad voor schoolkinderen, zo werd het beschreven.

Initiatiefnemer was Jac Kaan. Cees (Cornelis) Haringhuizen, voormalig burgemeester van Wieringerwaard en voorzitter van het plaatselijke Witte Kruis was degene die namens het Witte Kruis het plan van Kaan oppikte. De invloed van Haringhuizen, die in 1935 afscheid nam als burgemeester van de gemeente was nog altijd groot. Hij wist de juiste wegen te bewandelen en vooral waar op kosten kon worden bespaard.  Hij vroeg de gemeenteraad om een stuk weiland en had daarvoor al aangegeven dat door gebruik te maken van het werkfonds kon worden bezuinigd op arbeidsloon. De gemeente was uiteraard bereid bij te dragen in de kosten voor zwemonderwijs. De inwoners van Wieringerwaard moesten zelf ook nog geld bijeen brengen. Verder werd het idee geopperd een vereniging te stichten die een deel van de kosten voor haar rekening zou nemen.

In een algemene ledenvergadering van het Witte Kruis in januari van 1939 werd al snel duidelijk dat het zwembad er zeker zou komen. Wel op voorwaarde dat de ‘gemeentenaren’ nog 600 gulden zouden inzamelen ter aanvulling van de totale kosten, die op 10.000 gulden werden begroot.

Aldus geschiedde. Er werd een stichting gevormd met de welluidende naam Vereniging Wieringerwaard Natuurzwembad met een bestuur van zeven leden: drie van de vereniging zelf, twee van het Witte Kruis en twee uit het B en W-college. Eerste voorzitter: Haringhuizen.

Op 13 maart 1939 werd de eerste spade de grond in gestoken. Uit Alkmaar kwamen via het werkfonds dertig arbeiders, die in de daarop volgende weken grond met de schop verplaatsten. Uit twee ‘Nortonputten’- zo werden ze genoemd – op ongeveer 85 meter diepte werd via een buis het water via een pompinstallatie omhoog gepompt  waarna het water werd gefilterd. Als voorbeelden dienden de zwembaden in Oude Niedorp en Winkel.

Opening

En dan de opening van het zwembad. Die ging op 18 juni 1939 gepaard met veel tamtam en feestelijkheden. Er volgden toespraken, muziekvereniging Ons Genoegen blies een vrolijk nootje, en de openingshandeling werd verricht door Beppie Kaan, dochter van burgemeester Daan Kaan, die het lint voor de springplank doorknipte waarna zwemmers van het Oude Veer uit Anna Paulowna het water indoken.

De eerste badmeester was R.G. Oud uit Monnickendam. Zijn loon bedroeg 2,50 gulden per dag en in het eerste jaar telde het zwembad 440 leden.

Zwemdiploma

In de loop der jaren behaalden veel Wieringerwaarders hier hun zwemdiploma. Financieel gezien ging het soms goed, soms ook minder, afhankelijk ook van de weersomstandigheden.

Een zwarte bladzijde in de geschiedenis van het zwembad was wel de verdrinking van Kareltje, het zoontje van kapper Bits. Een tragische gebeurtenis in juni 1951 die veel impact had op de dorpsgemeenschap.

Vernielingen. Die kwamen ook voor. De eerste keer was in 1982 met een schade van 4000 gulden. Niet zo lang geleden, in 2017, viel een kermisganger door het asbesten dak van de kleedkamers en toiletten waardoor het zwembad twee dagen dicht moest. En in 2019 werd meubilair in het zwembad gegooid.

Dat zijn de minpunten. Die vallen echter in het niet als we kijken naar de prachtige ligging, de baden en de ligweides, omzoomd door bomen. Hoe mooi kun je het hebben? Wieringerwaard kan echt trots zijn op deze parel van Wieringerwaard!

Bronnen:

Wieringerwaard 400 jaar

Dick Schook (foto’s)

Schager Courant, edities 1938 en 1939