Oorlogsgraven in Wieringerwaard
De vijf oorlogsgraven op de begraafplaats in Wieringerwaard
Commonwealth War Graves….Oorlogsgraven van het Gemenebest. Wie het oprijpad naar de begraafplaats van Wieringerwaard oploopt, ziet al gauw het groene bordje met de witte letters aan het hek bevestigd. Wieringerwaard is één van de tientallen, nee zelfs honderden plaatsen in Nederland waar niet alleen Britse, maar ook Poolse, Tsjechische, Australische of welk land dan ook bemanningsleden van neergestorte of neergeschoten vliegtuigen hun laatste rustplaats hebben. Slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Jonge mannen, die hun leven gaven voor onze vrijheid. ‘Zij vielen ook voor ons’.
Vanaf 1943 tot en met de eerste maanden van 1945 werden naar schatting 6000 vliegtuigen boven ons land neergeschoten. Duizenden piloten en bemanningsleden kwamen om het leven. Velen overleefden de crash, omdat zij erin slaagden zich met een parachute te redden. Maar velen niet. Nog altijd liggen er stoffelijke resten van meer dan 1000 nog niet gevonden en geïdentificeerde bemanningsleden ergens in een weiland, op een akker of in het water verborgen.
In de polder van Wieringerwaard zijn drie militaire toestellen neergestort. Eén in 1943, twee in 1945. Herinneringstekens met een vliegtuigje bovenop een paal geven aan waar de crashes plaatsvonden. Bij de Watertoren en in de polder bij de Slikkerdijk.
In de Noordkop en West Friesland staan inmiddels her en der herinneringspalen die aangeven waar geallieerde vliegtuigen in de Tweede Wereldoorlog zijn neergestort. Langs de Kerkweg bij Anna Paulowma, maar ook bij Kolhorn zijn deze onder andere te vinden.
Onderschept
In de nacht 12 op 13 juni 1943 was de Lancaster ED816 van het 97e squadron van de RAF op weg naar Engeland. Het vliegtuig met zeven bemanningsleden had net een bombardementsvlucht naar Bochum achter de rug. Om tien minuten voor half drie ’s nachts onderschepte een Messerschmitt BF110, met piloot Werner Husemann aan boord, de Lancaster. Husemann slaagde erin de Engelse bommenwerper neer te schieten. Vier bemanningsleden – Thomas, Hanrahan, Robertson en Bloomfield – ontsnapten aan de dood door met een parachute op tijd het beschoten vliegtuig te verlaten en werden krijgsgevangen genomen. Drie overige bemanningsleden overleefden de crash niet.
Een Lancaster bommenwerper van het type dat in de polder bij de Slikkerdijk crashte.
Schutter Sergeant Reginald Bromley, leeftijd onbekend, werd twee weken later in een korenveld dood aangetroffen. Lesley Beard en William Doyle schutter en radiotelegrafist, zijn nooit teruggevonden. Hun stoffelijke resten liggen nog altijd ergens verborgen onder de grond op het land bij de Slikkerweg. Reginald Bromley werd begraven op het kerkhof in Wieringerwaard. Bromley kreeg later gezelschap van nog vier landgenoten.
Het gebeurde anderhalf jaar later, 17 januari 1945. Op de website van de Stichting Herdenkingspalen Hollands Kroon lezen we wat er gebeurde:
,,Op 17 januari 1945 stegen rond 12.35 uur beide Beaufighters op vanaf het Engelse vliegveld North Coates. Aan deze missie deden in totaal 32 Beaufighters en 23 Spitfires mee. Het doel was een konvooi dat voor de haven van Den Helder lag.
Na de aanval vloog het eskader met een wijde bocht terug over de Noordkop. Zes toestellen vlogen in de richting van de watertoren te Wieringerwaard. De voorste twee botsten echter tegen elkaar, juist toen de toren werd gepasseerd en stortten neer. De achtergebleven vier dachten dat de twee geraakt werden door geschut vanaf de grond. Hierop openden zij het vuur en de watertoren liep hierbij zware schade op. De schade is hersteld, maar niettemin nog steeds te zien. Het tragische is dat er helemaal geen afweergeschut op deze plek was. Alle vier bemanningsleden van de twee Beaufighters kwamen echter om het leven en zijn begraven op het kerkhof van Wieringerwaard.’’
Een Bristol Beaufighter zoals die veelvuldig tijdens de Tweede Wereldoorlog werden ingezet.
De impact van de crash van de twee gevechtsvliegtuigen was behoorlijk groot. Vooral ook omdat andere Beaufighters de Watertoren onder vuur namen omdat werd verondersteld dat de twee gecrashte vliegtuigen waren neergeschoten vanuit de Watertoren. Dorpsbewoners schrokken enorm. De kogels vlogen deels over de Molenweg en de Zuid Zijperweg. Deze beelden blijven voor altijd op het netvlies gebrand bij degenen, die hier getuige van waren. Sommigen van hen zijn nog in leven.
De stoffelijke resten van de vijf Engelsen – Geoffrey Dutton Warburton, James Arthur Grey, Frank Paul Trautman, Noel Evans en Reginald Bromley – liggen op een mooi deel van de begraafplaats bij elkaar, een locatie die voor hen speciaal door het Nederlands Oorlogsgraven Comité is ingericht. Vijf witte stenen en een herdenkingsplaat markeren de plek.
De vijf oorlogsslachtoffers die een laatste rustplaats hebben gevonden op de begraafplaats van Wieringerwaard:
RAF – 13-06-1943
Sergeant Reginald Bromley, leeftijd onbekend
RAF – 17-01-1945
Flying Officer Noel Evans, 31 jaar
Flying Officer James Arthur Grey, 34 jaar
Flying Officer Frank Paul Trautman, 28 jaar
Flying Officer Geoffrey Dutton Warburton, leeftijd onbekend
Bronnen:
Stichting Herdenkingspalen Hollands Kroon 1
Stichting Herdenkingspalen Hollands Kroon 2
J.T. Bremers Wieringerwaard 1610-2010